Việc ứng dụng AI trong rà soát văn bản, hệ thống hóa văn bản quy phạm pháp luật đang được đẩy mạnh nhằm nâng cao hiệu quả xây dựng và hoàn thiện pháp luật.

1. Yêu cầu khi ứng dụng AI trong rà soát văn bản pháp luật ?

Theo Công điện 32/CĐ-TTg, Thủ tướng Chính phủ yêu cầu các cơ quan phải ứng dụng công nghệ số, AI để hỗ trợ rà soát văn bản; đồng thời thực hiện chuẩn hóa, làm sạch và cập nhật kịp thời, đầy đủ, chính xác dữ liệu văn bản trên Cơ sở dữ liệu quốc gia về pháp luật. Cùng với đó, Bộ Khoa học và Công nghệ được giao trách nhiệm triển khai hướng dẫn ứng dụng công nghệ số, trí tuệ nhân tạo hỗ trợ thực hiện rà soát văn bản quy phạm pháp luật.

Ngoài ra, tại Mục I Hướng dẫn kèm theo Công văn 2766/BKHCN-TTCNTT, Bộ Khoa học và Công nghệ đưa ra yêu cầu đối với việc ứng dụng công nghệ số, AI trong rà soát văn bản pháp luật. Mặc dù giải pháp AI có nhiều ưu thế và có thể xử lý nhanh khối lượng dữ liệu lớn, hạn chế sai sót kỹ thuật và tạo ra kết quả tương đối thống nhất, tuy nhiên, công tác rà soát văn bản quy phạm pháp luật là lĩnh vực chuyên môn sâu, đòi hỏi kiến thức pháp lý, tư duy phân tích và kinh nghiệm thực tiễn mà AI chưa thể thay thế con người; vì vậy, việc ứng dụng AI trong công tác này cần được sử dụng đúng vai trò hỗ trợ, có kiểm tra, đánh giá và chịu trách nhiệm bởi cán bộ có thẩm quyền, cụ thể:

• Không thể sử dụng AI để cho ra ngay sản phẩm cuối cùng bảo đảm chất lượng;
• Việc ứng dụng AI chỉ mang tính chất hỗ trợ, không thay thế trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền;
• AI có thể tạo ra số lượng kết quả rất lớn, phạm vi rộng và được trình bày rất chuyên nghiệp, thuyết phục, nhưng kết quả do AI tạo ra phải được kiểm tra, đánh giá, xác nhận bởi cán bộ có trách nhiệm trước khi sử dụng;
• Bảo đảm tuân thủ quy định về bảo vệ bí mật nhà nước, an toàn thông tin mạng, an ninh mạng và lưu trữ hồ sơ;
• Việc ứng dụng AI phải phù hợp điều kiện hạ tầng kỹ thuật, năng lực nhân sự và yêu cầu nghiệp vụ của từng cơ quan, đơn vị.

Như vậy, từ các quy định và hướng dẫn trên pháp luật không bắt buộc tuyệt đối phải dùng Trí tuệ nhân tạo - AI để rà soát văn bản. Việc sử dụng AI trong rà soát văn bản chỉ mang tính chất hỗ trợ và phù hợp với điều kiện hạ tầng kỹ thuật của từng cơ quan, đơn vị. Tuy nhiên, các cơ quan nhà nước được khuyến khích và yêu cầu đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số, AI làm công cụ hỗ trợ để tăng tốc độ và độ chính xác trong quá trình rà soát.

2. Quy trình 6 bước ứng dụng AI rà soát văn bản luật

Theo Mục V Hướng dẫn kèm theo Công văn 2766/BKHCN-TTCNTT, quy trình ứng dụng AI hỗ trợ rà soát văn bản quy phạm pháp luật gồm 06 bước cụ thể.

Bước 1: Chuẩn bị hồ sơ, dữ liệu và xác định tiêu chí rà soát

Cán bộ chuyên môn thực hiện thu thập văn bản cần rà soát, tài liệu đối chiếu và căn cứ pháp lý liên quan, đồng thời xác định phạm vi, mục tiêu và tiêu chí rà soát.

Trong giai đoạn này, AI được sử dụng để hỗ trợ tra cứu, gợi ý, tổng hợp văn bản liên quan, xác định căn cứ pháp lý và phân tích sơ bộ nội dung cần rà soát.

Bước 2: Lập danh mục và phân loại văn bản

Sau khi chuẩn bị dữ liệu, cán bộ chuyên môn sử dụng AI để hỗ trợ nhận diện, phân loại và lập danh mục văn bản theo lĩnh vực, cơ quan ban hành, thời điểm ban hành hoặc tình trạng hiệu lực.

AI có thể hỗ trợ trích xuất thông tin, nhận diện cấu trúc điều khoản, thống kê và rà soát tính đầy đủ của danh mục văn bản.

Bước 3: Thực hiện rà soát

Đây là bước trọng tâm của quá trình rà soát khi cán bộ chuyên môn xác định các nội dung mâu thuẫn, chồng chéo, bất cập hoặc khó thi hành trong hệ thống pháp luật.

AI được sử dụng để hỗ trợ phát hiện quy định mâu thuẫn, đánh giá tính hợp hiến, hợp pháp, kiểm tra tính thống nhất của hệ thống pháp luật, đối chiếu điều ước quốc tế, phân tích thủ tục hành chính, điều kiện đầu tư kinh doanh và phát hiện khoảng trống pháp lý.

Bước 4: Kiểm tra, đánh giá kết quả

Sau khi AI đưa ra kết quả phân tích, cán bộ chuyên môn tiếp tục kiểm tra tính chính xác của căn cứ pháp lý, tính phù hợp của nhận định và các nội dung gợi ý.

AI được sử dụng để rà soát lỗi dẫn chiếu, chuẩn hóa thuật ngữ, kiểm tra tính thống nhất nội dung, đồng thời rà soát lại hiệu lực văn bản, thông tin trích dẫn và số liệu liên quan.

Bước 5: Xem xét, kết luận theo thẩm quyền

Trên cơ sở kết quả đã được kiểm tra và hoàn thiện, lãnh đạo đơn vị hoặc người có thẩm quyền sẽ xem xét, đưa ra kết luận rà soát và quyết định phương án xử lý đối với từng văn bản hoặc nhóm vấn đề.

AI có thể hỗ trợ tổng hợp nội dung, xây dựng báo cáo và gợi ý phương án xử lý như sửa đổi, bổ sung, thay thế, bãi bỏ hoặc kiến nghị xử lý khác.

Bước 6: Lưu trữ hồ sơ, kết quả và nhật ký sử dụng

Bước cuối cùng là lưu trữ toàn bộ dữ liệu đầu vào, kết quả xử lý, nội dung chỉnh sửa và kết luận cuối cùng theo từng người sử dụng.

AI hỗ trợ lưu trữ dữ liệu, truy xuất thông tin, tổng hợp báo cáo và ghi nhận nhật ký sử dụng nhằm phục vụ kiểm tra, giám sát khi cần thiết.

Trên đây là thông tin về ứng dụng AI trong rà soát văn bản pháp luật.

Ban Chính sách